Ciąża i macierzyństwo w kulturze afrykańskiej

ciąza1

Ciąża i macierzyństwo w każdej kulturze mają inny wymiar, inne znaczenie. Są ukształtowane przez kontekst społeczny, w jakim występują.

Ciężko mówić o macierzyństwie w Afryce – każde afrykańskie plemię ma swoje wierzenia i tradycje, które mimo, że na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci nieco się zatarły, zdezaktualizowały lub zmieniały, nadal  odgrywają niemałą rolę w codziennym życiu, zwłaszcza na terenach wiejskich. Są jednak pewne reguły, które dotyczą całego kontynentu. W Afryce, pierwszą i nadrzędną rolą kobiety jest być matką – bez względu na jej umiejętności, pragnienia, czy ambicje.

To właśnie przez ciążę kobieta osiąga pełnię swojej kobiecości, a swój życiowy sukces utożsamia z byciem matką. Natomiast kobieta bezpłodna postrzegana jest jako „wybrakowana”. W niektórych kameruńskich plemionach, bezpłodna kobieta jest wyłączona z takich czynności jak sianie, czy zbieranie plonów – robić to mogą tylko kobiety zdolne do posiadania dzieci, co zapewnia płodność pól.

Ziemia w kulturze afrykańskiej, w kontekście płodności ma ogromne znaczenie – jest uosobieniem siły i kontynuacji życia. Dlatego kobiety wielu plemion kładą nowonarodzone niemowlę na ziemi, by nawiązało ono bezpośredni kontakt ze źródłem.

W prawie całej Afryce dziecko postrzegane jest jako dar od Boga i przypisuje mu się umiejętność kontaktu z duchami zmarłych przodków, które go strzegą. Wiele kultur afrykańskich wierzy, że pierwsze lata życia dziecka to czas, kiedy nie należy ono całkowicie do rodziców, ale po części do kosmosu, czyli bliżej nie określonego świata równoległego, boskiego.

Jednak ani znaczenie, jakie ma dziecko w kulturze afrykańskiej, ani przypisywane mu zdolności, czy wiara w opiekę duchów, nie są dla niego gwarancją bezpieczeństwa. Oczywiście dziecko jest błogosławieństwem dla rodziny, jest też otaczane opieką – najlepszą, jaką rodzice są w stanie dziecku dać, ale nie zmienia to faktu, że Afryka to w dużej mierze kontynent, gdzie panuje system patriarchalny. Oznacza to, że rodzina jest całkowicie podporządkowana mężczyźnie i to On podejmuje decyzje, nawet te, od których zależeć może życie ciężarnej kobiety i jej dziecka. Podejmując je, mężczyzna nie zawsze kieruje się ich dobrem, a lokalnymi wierzeniami.

Wśród niektórych grup społecznych współczesnej Zambii panuje przekonanie, że komplikacje przy porodzie spowodowane są… niewiernością męża. Dlatego uzyskanie zgody na cesarskie cięcie często graniczy z cudem, bo jest ono dla mężczyzny jak jawne przyznanie się do życia pozamałżeńskiego.

 c.d.n.

ciaza2

s. Donata Krupa bada matki ciężarne w spartańskich warunkach


źródło:
Akujobi Remi „Motherhood in african literature and culture”
Roszkowska Agnieszka „Ciąża i poród w Afryce i Azji: jak wygląda macierzyństwo w dalekich krajach?”,
Wrzesińska Alicja, „Mwana znaczy dziecko”